افزایش وزن در بارداری چقدر طبیعی است؟ جدول وزن + خطرات اضافه وزن

افزایش وزن در بارداری طبیعی و برای رشد جنین ضروری است؛ اما سؤال بسیاری از مادران این است که «تا آخر بارداری چند کیلو باید اضافه کنم؟» پاسخ برای همه یکسان نیست. وزن قبل از بارداری، قد، BMI، تک‌قلویی یا چندقلویی بودن بارداری و شرایط جسمی مادر در تعیین افزایش وزن مناسب نقش دارند.

اگر قبل از بارداری اضافه وزن داشته‌اید، معمولاً افزایش وزن توصیه‌شده شما کمتر از فردی است که با وزن طبیعی وارد بارداری شده است. در مقابل، رژیم لاغری خودسرانه در بارداری راه مناسبی برای کنترل وزن نیست.

جدول افزایش وزن مجاز در بارداری

یکی از بهترین معیارها برای تعیین محدوده افزایش وزن، BMI قبل از بارداری است. برای محاسبه BMI، وزن قبل از بارداری برحسب کیلوگرم را بر مجذور قد برحسب متر تقسیم کنید.

برای یک بارداری تک‌قلویی، محدوده‌های کلی افزایش وزن به شکل زیر است:

این اعداد محدوده‌های کلی هستند و به این معنی نیست که همه زنان باید دقیقاً به یک عدد مشخص برسند. پزشک یا ماما با توجه به روند رشد جنین و شرایط شما می‌تواند توصیه دقیق‌تری ارائه دهد.

در هر ماه بارداری چند کیلو باید اضافه کنیم؟

افزایش وزن بارداری معمولاً کاملاً یکنواخت نیست.

در سه‌ماهه اول ممکن است افزایش وزن نسبتاً کم باشد و بعضی زنان به‌دلیل تهوع و استفراغ حتی مدتی وزن اضافه نکنند. در سه‌ماهه دوم و سوم معمولاً روند افزایش وزن بیشتر می‌شود.

به همین دلیل مقایسه خودتان با فرد دیگری که مثلاً «در ماه ششم ۸ کیلو اضافه کرده» چندان مفید نیست. روند افزایش وزن و BMI قبل از بارداری مهم‌تر از یک عدد ثابت برای هر ماه است.

قبل از بارداری اضافه وزن داشتم؛ چقدر باید چاق شوم؟

اگر BMI قبل از بارداری شما بین 25 تا 29.9 بوده است، برای بارداری تک‌قلویی محدوده کلی افزایش وزن حدود 6.8 تا 11.3 کیلوگرم است.

اگر BMI شما 30 یا بیشتر بوده، محدوده کلی حدود 5 تا 9.1 کیلوگرم است.

اما این اعداد نباید مبنای رژیم سخت یا حذف گروه‌های غذایی قرار گیرند. هدف، تأمین مواد مغذی مورد نیاز مادر و جنین در کنار جلوگیری از افزایش وزن بیش از حد است.

۱۵ یا ۲۰ کیلو افزایش وزن در بارداری زیاد است؟

بستگی دارد.

برای فردی که قبل از بارداری کمبود وزن داشته، محدوده افزایش وزن بیشتر است؛ درحالی‌که برای فرد دارای اضافه وزن یا چاقی، افزایش ۱۵ یا ۲۰ کیلوگرمی معمولاً بالاتر از محدوده‌های توصیه‌شده است.

بنابراین به‌جای توجه صرف به عدد نهایی، باید BMI قبل از بارداری و روند افزایش وزن بررسی شود.

اضافه وزن در بارداری چه خطراتی دارد؟

افزایش وزن بیش از محدوده توصیه‌شده یا چاقی قبل از بارداری می‌تواند با افزایش احتمال بعضی مشکلات همراه باشد، از جمله:

• دیابت بارداری
• فشار خون بالا در بارداری
• پره‌اکلامپسی
• افزایش احتمال تولد نوزاد با وزن بالا
• دشوارتر شدن زایمان
• افزایش احتمال برخی مداخلات هنگام زایمان
• باقی ماندن اضافه وزن بعد از بارداری

وجود اضافه وزن به این معنی نیست که حتماً این مشکلات ایجاد می‌شوند؛ بلکه احتمال برخی عوارض افزایش پیدا می‌کند.

آیا اضافه وزن مادر باعث درشت شدن جنین می‌شود؟

اضافه وزن و افزایش وزن بیش از حد در دوران بارداری می‌توانند با احتمال بیشتر وزن بالای نوزاد هنگام تولد ارتباط داشته باشند، اما وزن جنین فقط به وزن مادر وابسته نیست.

ژنتیک، دیابت بارداری، مدت بارداری و عوامل دیگری نیز روی رشد جنین تأثیر دارند. بنابراین نمی‌توان صرفاً از روی افزایش وزن مادر نتیجه گرفت که جنین بیش از حد بزرگ شده است.

آیا در بارداری می‌توانیم وزن کم کنیم؟

اگر با اضافه وزن وارد بارداری شده‌اید، بدون توصیه پزشک رژیم کاهش وزن شروع نکنید.

بارداری زمان مناسبی برای رژیم‌های سخت، حذف وعده‌های غذایی یا کاهش شدید کالری نیست. پزشک یا متخصص تغذیه می‌تواند براساس وزن اولیه و شرایط بارداری به شما کمک کند تا افزایش وزن را در محدوده مناسب مدیریت کنید.

فعالیت بدنی مناسب نیز برای بسیاری از زنان باردار مفید است، اما نوع و شدت آن باید با وضعیت بارداری و توصیه پزشک یا ماما هماهنگ باشد.

چطور افزایش وزن در بارداری را کنترل کنیم؟

هدف از کنترل وزن این نیست که هر روز نگران تغییر عدد ترازو باشید؛ بلکه باید روند افزایش وزن را در طول بارداری دنبال کنید.

در ویزیت‌های بارداری وزن شما بررسی می‌شود. اگر پزشک یا ماما توصیه کرده وزن خود را در منزل نیز ثبت کنید، استفاده از یک ترازو مناسب می‌تواند پیگیری تغییرات وزن را ساده‌تر کند.

برای اینکه اعداد قابل مقایسه‌تر باشند، بهتر است وزن‌کشی در شرایط نسبتاً مشابه انجام شود؛ مثلاً در زمان مشابهی از روز و با لباس تقریباً مشابه.

وزن کردن مکرر در طول روز اطلاعات مفیدی درباره روند افزایش وزن بارداری نمی‌دهد و می‌تواند باعث نگرانی بی‌دلیل شود.

افزایش وزن ناگهانی در بارداری خطرناک است؟

هر افزایش وزن سریعی به معنی وجود مشکل نیست، اما افزایش ناگهانی و غیرمعمول وزن، به‌خصوص اگر با تورم ناگهانی صورت یا دست‌ها همراه باشد، نباید نادیده گرفته شود.

اگر هم‌زمان علائمی مانند موارد زیر دارید، سریعاً با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید:

• سردرد شدید یا مداوم
• تاری دید، دیدن لکه یا سایر تغییرات بینایی
• درد شدید زیر دنده‌ها یا قسمت بالای شکم
• تورم ناگهانی صورت یا دست‌ها
• احساس ناخوشی قابل توجه

این علائم می‌توانند نیازمند بررسی از نظر مشکلاتی مانند پره‌اکلامپسی باشند.

بالاخره چقدر افزایش وزن در بارداری طبیعی است؟

یک عدد واحد برای همه زنان وجود ندارد. در بارداری تک‌قلویی، فرد دارای وزن طبیعی قبل از بارداری معمولاً حدود 11.3 تا 15.9 کیلوگرم افزایش وزن توصیه‌شده دارد؛ این مقدار برای افراد دارای اضافه وزن یا چاقی کمتر است.

بهترین کار این است که BMI قبل از بارداری را در نظر بگیرید و روند وزن را همراه با پزشک یا ماما دنبال کنید. اگر لازم است وزن را در خانه نیز ثبت کنید، می‌توانید از محصولات دسته‌بندی ترازو برای انتخاب وسیله مناسب پایش وزن استفاده کنید.

سوالات متداول

در بارداری چند کیلو باید اضافه کنیم؟

برای فردی با BMI طبیعی و بارداری تک‌قلویی، محدوده کلی حدود 11.3 تا 15.9 کیلوگرم است. این مقدار با BMI اولیه تغییر می‌کند.

آیا ۲۰ کیلو افزایش وزن در بارداری طبیعی است؟

برای بسیاری از زنان این مقدار بیشتر از محدوده توصیه‌شده است، اما برای قضاوت باید BMI قبل از بارداری و شرایط فرد بررسی شود.

آیا می‌توان در بارداری رژیم لاغری گرفت؟

رژیم کاهش وزن خودسرانه و محدودیت شدید غذایی توصیه نمی‌شود. برنامه تغذیه باید متناسب با شرایط مادر و جنین تنظیم شود.

هر چند وقت یک‌بار در بارداری خودمان را وزن کنیم؟

برنامه پایش وزن را بهتر است طبق توصیه پزشک یا ماما انجام دهید. وزن‌کشی بسیار مکرر معمولاً اطلاعات مفیدی درباره روند بارداری ارائه نمی‌دهد.