راههای کنترل فشار خون بالا در بارداری

فشار خون بالا در بارداری؛ چگونه پایین بیاوریم؟ + علائم خطر
دیدن عدد ۱۳ یا ۱۴ روی فشارسنج در دوران بارداری میتواند نگرانکننده باشد؛ مخصوصاً اگر همراه سردرد، ورم یا تاری دید باشد. اما یک بار بالا بودن فشار لزوماً به معنی پرهاکلامپسی نیست و از طرف دیگر، فشار خون بالا در بارداری را هم نباید با روشهای خانگی نادیده گرفت.
اگر فشار خونتان بالا رفته، مهمترین کار اندازهگیری صحیح، ثبت نتایج و اطلاع دادن به پزشک است.
فشار خون چند در بارداری خطرناک است؟
بهطور کلی فشار خون ۱۴۰/۹۰ میلیمتر جیوه یا بالاتر در بارداری نیاز به بررسی دارد؛ بهخصوص اگر در اندازهگیریهای تکراری دیده شود.
فشار خون ۱۶۰/۱۱۰ یا بالاتر شدید محسوب میشود و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
بنابراین اگر فشار شما «۱۴ روی ۹» شده است، آن را صرفاً به استرس یا غذای شور نسبت ندهید و طبق توصیه پزشک دوباره اندازهگیری و پیگیری کنید.
آیا فشار ۱۳ روی ۸ در بارداری خطرناک است؟
عدد ۱۳ روی ۸ بهتنهایی در محدوده تشخیصی فشار خون بالا در بارداری قرار نمیگیرد.
بااینحال، پزشک فقط یک عدد را بررسی نمیکند. سابقه فشار خون، روند تغییرات فشار، هفته بارداری، علائم و نتایج آزمایشها نیز اهمیت دارند.
اگر فشار شما نسبت به قبل تغییر قابلتوجهی کرده یا علائم غیرعادی دارید، موضوع را در ویزیت مطرح کنید.
فشار خون بالا در بارداری چه علائمی دارد؟
فشار خون بالا ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد و فقط هنگام اندازهگیری مشخص شود.
اما بعضی علائم، بهخصوص در ارتباط با پرهاکلامپسی، اهمیت بیشتری دارند:
- سردرد شدید یا مداوم
- تاری دید، دیدن لکه یا اختلال بینایی
- درد شدید زیر دندهها یا قسمت بالای شکم
- تهوع یا استفراغ غیرمعمول در نیمه دوم بارداری
- تنگی نفس
- ورم ناگهانی صورت یا دستها
- احساس ناخوشی شدید
وجود چنین علائمی نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
آیا ورم پا یعنی فشار خون بارداری داریم؟
نه لزوماً. ورم پا و مچ در بارداری بسیار شایع است و هر ورمی به معنی پرهاکلامپسی نیست.
اما ورم ناگهانی یا شدید، بهخصوص در صورت و دستها، مخصوصاً اگر با سردرد، اختلال دید یا فشار خون بالا همراه باشد، باید جدی گرفته شود.
تفاوت فشار خون بارداری و پرهاکلامپسی چیست؟
هر فشار خون بالایی در بارداری پرهاکلامپسی نیست.
فشار خون بارداری معمولاً به فشار خونی گفته میشود که بعد از هفته ۲۰ بارداری ایجاد شده و معیارهای پرهاکلامپسی وجود ندارند.
پرهاکلامپسی شرایط پیچیدهتری است که معمولاً پس از هفته ۲۰ رخ میدهد و فشار خون بالا همراه با شواهد دیگری از درگیری بدن، مانند پروتئین در ادرار یا اختلال عملکرد بعضی اندامها، دیده میشود.
به همین دلیل با فشارسنج خانگی نمیتوان پرهاکلامپسی را تشخیص داد.
فشار خون بارداری را چگونه در خانه اندازه بگیریم؟
اگر پزشک توصیه کرده فشار خود را در منزل کنترل کنید، روش اندازهگیری بسیار مهم است.
قبل از اندازهگیری چند دقیقه آرام بنشینید. پشتتان تکیه داشته باشد، پاها روی زمین قرار بگیرند و هنگام اندازهگیری صحبت نکنید. بازو نیز بهتر است تقریباً همسطح قلب باشد.
کاف دستگاه باید اندازه مناسبی برای دور بازوی شما داشته باشد؛ کاف نامناسب میتواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.
برای پایش خانگی میتوانید دستگاه مناسب را از دستهبندی فشارسنجها انتخاب کنید. در بسیاری از افراد، استفاده از فشارسنج دیجیتال بازویی نسبت به مدلهای مچی برای پایش خانگی انتخاب مناسبتری است؛ به شرط آنکه دستگاه معتبر باشد و کاف مناسب دور بازو انتخاب شود.
اگر پزشک از شما خواسته فشار را ثبت کنید، تاریخ، ساعت و عدد فشار را یادداشت کنید و در ویزیت همراه داشته باشید.
برای فشار خون بالا در بارداری چه بخوریم؟
هیچ خوراکی نمیتواند پرهاکلامپسی یا فشار خون شدید را فوراً درمان کند.
بهطور کلی داشتن رژیم غذایی متعادل شامل سبزیجات، میوه، غلات کامل، منابع مناسب پروتئین و مواد غذایی کمفرآوریشده برای سلامت دوران بارداری مفید است.
مصرف زیاد غذاهای بسیار شور و فرآوریشده انتخاب مناسبی نیست؛ اما نمک را نیز بدون توصیه پزشک بهطور افراطی از رژیم حذف نکنید.
از مصرف دمنوشها، مکملها یا فرآوردههای گیاهی برای «پایین آوردن فوری فشار» بدون مشورت پزشک نیز خودداری کنید؛ طبیعی بودن یک محصول به معنی بیخطر بودن آن در بارداری نیست.
فشار خون بارداری را چگونه سریع پایین بیاوریم؟
اگر فشار خون واقعاً بالا باشد، هدف نباید پیدا کردن یک روش خانگی برای پایین آوردن سریع عدد باشد.
استراحت، خوردن آب یا حذف یک ماده غذایی جای درمان فشار خون شدید را نمیگیرد.
اگر فشار به محدوده شدید رسیده یا علائم هشدار دارید، باید فوراً ارزیابی پزشکی شوید. در مواردی نیز پزشک داروی مناسب دوران بارداری تجویز میکند.
داروی فشار خون را خودسرانه شروع، قطع یا کموزیاد نکنید.
آیا فشار خون بالا برای جنین خطرناک است؟
فشار خون بالا و بهخصوص پرهاکلامپسی میتواند بر خونرسانی جفت اثر بگذارد و احتمال بعضی مشکلات مانند محدودیت رشد جنین، زایمان زودرس یا جداشدن جفت را افزایش دهد.
این به معنی ایجاد حتمی مشکل برای جنین نیست. تشخیص بهموقع و کنترل مناسب فشار خون میتواند خطر عوارض را کاهش دهد.
به همین دلیل ممکن است پزشک علاوه بر فشار خون مادر، رشد و وضعیت جنین را نیز با دقت بیشتری پیگیری کند.
چه زمانی فشار خون در بارداری اورژانسی است؟
در صورت مشاهده فشار خون ۱۶۰/۱۱۰ یا بالاتر باید سریعاً ارزیابی پزشکی انجام شود.
همچنین حتی اگر عدد فشار را نمیدانید، بروز علائمی مانند سردرد شدید و مداوم، اختلال بینایی، درد شدید بالای شکم یا زیر دندهها، تنگی نفس یا احساس ناخوشی شدید را نادیده نگیرید.
منتظر نمانید تا با استراحت یا روشهای خانگی علائم برطرف شوند.
بالاخره برای کنترل فشار خون در بارداری چه کنیم؟
اگر فشار خونتان در بارداری بالا رفته است، بهجای جستوجوی خوراکی یا دمنوشی برای پایین آوردن سریع فشار، روی سه کار تمرکز کنید:
اندازهگیری صحیح فشار + ثبت نتایج + پیگیری منظم پزشکی
اگر پزشک پایش خانگی را توصیه کرده است، داشتن فشارسنج دیجیتال مناسب کمک میکند تغییرات فشار را بهتر دنبال کنید؛ اما فشارسنج وسیله پایش است، نه وسیله تشخیص پرهاکلامپسی.
بهخصوص فشار ۱۴ روی ۹ یا بالاتر را پیگیری کنید و فشار ۱۶ روی ۱۱ یا بالاتر و علائم هشدار را جدی بگیرید.
سوالات متداول
آیا فشار ۱۴ روی ۹ در بارداری خطرناک است؟
فشار ۱۴۰/۹۰ یا بالاتر در دوران بارداری نیاز به بررسی و پیگیری دارد. یک بار اندازهگیری برای تشخیص کافی نیست، اما نباید نادیده گرفته شود.
آیا سردرد در بارداری نشانه فشار خون بالاست؟
سردرد دلایل مختلفی دارد، اما سردرد شدید یا مداوم، بهخصوص همراه فشار بالا، تاری دید یا درد بالای شکم، نیازمند بررسی پزشکی است.
آیا فشار خون بارداری بعد از زایمان خوب میشود؟
در بسیاری از موارد فشار ایجادشده در بارداری پس از زایمان برطرف میشود، اما فشار خون باید پس از زایمان نیز طبق برنامه پزشک پیگیری شود.
آیا میتوان فشار خون بارداری را در خانه کنترل کرد؟
با توصیه پزشک میتوان فشار را در خانه پایش کرد، اما تشخیص و درمان فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی باید توسط تیم درمان انجام شود.
