روش های درمان کمردرد در بارداری

کمردرد در بارداری؛ چه زمانی طبیعی و چه زمانی خطرناک است؟ + راههای کاهش درد
کمردرد یکی از مشکلات شایع دوران بارداری است؛ اما وقتی درد شروع میشود، اولین نگرانی بسیاری از مادران این نیست که «چطور درد را کم کنم؟» بلکه میپرسند:
آیا این کمردرد طبیعی است یا میتواند نشانه یک مشکل در بارداری باشد؟
بیشتر کمردردهای دوران بارداری به تغییرات طبیعی بدن، افزایش وزن، تغییر وضعیت بدن و فشار بیشتر روی عضلات و مفاصل مربوط میشوند. با این حال، هر کمردردی را هم نباید صرفاً به بارداری نسبت داد.
کمردردی که همراه خونریزی، تب، سوزش ادرار، درد شدید شکم، انقباضات منظم یا بعضی علائم دیگر باشد نیاز به توجه بیشتری دارد.
در این مقاله به مهمترین سؤالهای مادران درباره کمردرد در بارداری پاسخ میدهیم؛ از علت درد و بهترین حالت خوابیدن گرفته تا کیسه آب گرم، ورزش، ماساژ، شکمبند بارداری و علائمی که باید جدی گرفته شوند.
چرا در بارداری کمر درد میگیرد؟
معمولاً یک عامل بهتنهایی مسئول کمردرد نیست.
در طول بارداری بدن تغییرات زیادی را تجربه میکند. با بزرگ شدن شکم، مرکز ثقل بدن تغییر میکند و عضلات کمر و لگن باید با شرایط جدید سازگار شوند.
عوامل دیگری نیز میتوانند در ایجاد یا تشدید درد نقش داشته باشند:
- افزایش وزن
- تغییر وضعیت بدن
- تغییرات هورمونی
- افزایش فشار روی عضلات و مفاصل
- خستگی عضلات
- کاهش یا تغییر نوع فعالیت
- ایستادن طولانی
- نشستن طولانی
- سابقه کمردرد قبل از بارداری
بنابراین داشتن کمردرد در بارداری الزاماً به معنی آسیب ستون فقرات یا دیسک کمر نیست.
کمردرد در بارداری از چه ماهی شروع میشود؟
زمان مشخصی برای همه وجود ندارد.
بعضی زنان از ماههای ابتدایی بارداری کمردرد را تجربه میکنند و در برخی دیگر مشکل با بزرگتر شدن شکم و در نیمه دوم بارداری بیشتر میشود.
پس این تصور که «کمردرد فقط باید در ماههای آخر ایجاد شود» درست نیست.
آیا کمردرد در سهماهه اول بارداری طبیعی است؟
کمردرد خفیف میتواند در اوایل بارداری نیز اتفاق بیفتد و بهتنهایی الزاماً نشانه خطر نیست.
اما نکته مهم علائم همراه است.
اگر در اوایل بارداری کمردرد شدید دارید و همزمان دچار خونریزی واژینال، درد شدید شکم یا لگن، سرگیجه، ضعف شدید یا درد شانه شدهاید، باید سریعتر ارزیابی پزشکی شوید.
بهخصوص درد شدید و یکطرفه شکم یا لگن همراه با خونریزی در اوایل بارداری را نباید صرفاً «کمردرد بارداری» فرض کرد.
چرا در ماههای آخر بارداری کمر بیشتر درد میگیرد؟
با رشد جنین و بزرگتر شدن رحم، نحوه توزیع وزن بدن تغییر میکند.
عضلات شکم و کمر باید با این تغییر سازگار شوند و فعالیتهایی مانند ایستادن، راه رفتن یا نشستن طولانی ممکن است خستهکنندهتر شوند.
همچنین ممکن است دردهای مربوط به لگن و کمربند لگنی با چیزی که فرد آن را «کمردرد» توصیف میکند اشتباه شوند.
درد پایین کمر و لگن در بارداری طبیعی است؟
درد ناحیه پایین کمر، باسن و لگن در دوران بارداری نسبتاً شایع است.
اما شدت و الگوی درد اهمیت دارد.
اگر درد انجام کارهای روزانه، راه رفتن، بالا رفتن از پله یا چرخیدن در تخت را بسیار دشوار کرده است، صرفاً به دلیل شایع بودن آن را تحمل نکنید. پزشک یا فیزیوتراپیست میتواند علت و راهکار مناسب را بررسی کند.
آیا درد یکطرفه کمر در بارداری طبیعی است؟
ممکن است دردهای عضلانی یا اسکلتی در یک سمت بیشتر احساس شوند؛ اما هر درد یکطرفهای را نباید به عضلات نسبت داد.
اگر درد بیشتر در پهلو یا زیر دندهها احساس میشود و همراه با تب، لرز، تهوع، سوزش ادرار، تکرر ادرار یا تغییرات ادراری است، احتمال مشکلات دستگاه ادراری یا کلیه باید بررسی شود.
تفاوت درد کلیه و کمردرد بارداری چیست؟
تشخیص فقط براساس محل درد همیشه آسان نیست.
کمردرد اسکلتیعضلانی ممکن است با وضعیت بدن، حرکت، ایستادن یا نشستن تغییر کند.
در مقابل، عفونت دستگاه ادراری یا کلیه ممکن است با علائمی مانند:
- سوزش ادرار
- تکرر یا فوریت ادرار
- تب
- لرز
- تهوع
- درد پهلو
همراه باشد.
عفونت ادراری در بارداری را نباید خودسرانه درمان کرد یا نادیده گرفت.
اگر کمردرد همراه تب یا علائم ادراری است، با پزشک یا ماما تماس بگیرید.
آیا درد تیرکشنده به پا در بارداری سیاتیک است؟
دردی که از کمر یا باسن به پا انتشار پیدا میکند ممکن است با تحریک عصب مرتبط باشد؛ اما هر درد پا در بارداری سیاتیک نیست.
اگر درد با گزگز، بیحسی یا ضعف همراه است، بهتر است بررسی شود.
ضعف جدید و قابلتوجه پا یا اختلال کنترل ادرار و مدفوع نیز علائمی نیستند که صرفاً به بارداری نسبت داده شوند.
برای کمردرد بارداری استراحت کنیم یا حرکت؟
در بیشتر کمردردهای معمول، بیحرکتی طولانیمدت راهکار ایدهآلی نیست.
اگر پزشک به دلیل شرایط خاص بارداری محدودیت فعالیت برای شما تعیین نکرده است، فعالیتهای سبک و متناسب با تحمل معمولاً بهتر از ساعتها خوابیدن در تخت هستند.
اما این به معنی تحمل درد و انجام ورزش سنگین نیست.
اصل مناسب این است:
فعال بمانید، اما فعالیت را با شرایط بدن و بارداری هماهنگ کنید.
آیا پیادهروی برای کمردرد بارداری خوب است؟
برای بسیاری از زنان دارای بارداری بدون منع پزشکی، پیادهروی یک فعالیت ساده و قابل انجام است.
اگر مدت زیادی است فعالیت نداشتهاید، از زمان کوتاه شروع کنید.
کفش مناسب بپوشید، مسیر هموار انتخاب کنید و اگر درد با ادامه راه رفتن واضحاً بیشتر میشود، مدت یا شدت فعالیت را کاهش دهید.
اگر پزشک به دلیل شرایط بارداری برای فعالیت شما محدودیت تعیین کرده است، همان دستور اولویت دارد.
چه ورزشهایی برای کمردرد بارداری مناسباند؟
نوع تمرین به مرحله بارداری، سابقه ورزشی و شرایط پزشکی شما بستگی دارد.
در افراد مناسب، برنامه ممکن است شامل تمرینات ملایم برای:
- عضلات تنه
- عضلات باسن
- عضلات کف لگن
- تحرک کنترلشده
- وضعیت بدن
باشد.
تمرینات دوران بارداری نباید صرفاً از برنامه یک فرد غیرباردار کپی شوند.
اگر قبلاً ورزش نمیکردید، دوران بارداری زمان مناسبی برای شروع ناگهانی تمرینات بسیار سنگین نیست.
چه زمانی هنگام ورزش باید متوقف شویم؟
در صورت بروز علائم غیرعادی هنگام فعالیت، ورزش را متوقف کنید و براساس شدت علائم با پزشک یا ماما تماس بگیرید.
بهخصوص علائمی مانند:
- خونریزی واژینال
- سرگیجه یا احساس غش
- درد شدید
- تنگی نفس غیرعادی
- انقباضات دردناک و منظم
- خروج مایع از واژن
- درد قفسه سینه
نیاز به توجه دارند.
بهترین حالت خواب برای کمردرد در بارداری چیست؟
با پیشرفت بارداری بسیاری از زنان خوابیدن به پهلو را راحتتر میدانند.
قرار دادن بالش بین زانوها میتواند برای بعضی افراد فشار روی لگن و کمر را کمتر کند.
یک بالش کوچک زیر شکم نیز ممکن است احساس حمایت بیشتری ایجاد کند.
در مراحل پیشرفتهتر بارداری میتوان از بالش بارداری استفاده کرد که به دلیل شکل و ابعاد خود امکان حمایت همزمان از شکم، پاها یا پشت را فراهم میکند.
اما بالش بارداری وسیله درمانی برای بیماری ستون فقرات نیست؛ هدف اصلی آن راحتتر کردن وضعیت خواب و استراحت است.
آیا حتماً باید روی پهلوی چپ بخوابیم؟
خیر؛ این توصیه نباید به شکلی مطرح شود که مادر تصور کند اگر در خواب روی پهلوی راست برگشت، اتفاق خطرناکی افتاده است.
در مراحل بعدی بارداری، خوابیدن به پهلو معمولاً توصیه میشود و اگر روی یک سمت راحت نیستید میتوانید وضعیت خود را تغییر دهید.
اگر درباره وضعیت خواب به دلیل بیماری یا شرایط خاص بارداری توصیه مشخصی از پزشک یا ماما دریافت کردهاید، همان توصیه را رعایت کنید.
اگر در خواب به پشت برگشتیم چه کنیم؟
نگران نشوید.
اگر بیدار شدید و متوجه شدید به پشت خوابیدهاید، کافی است دوباره به پهلو برگردید.
هدف این نیست که تمام شب با نگرانی وضعیت بدن را کنترل کنید.
برای نشستن طولانی در بارداری چه کنیم؟
نشستن طولانی میتواند خستگی و درد کمر را بیشتر کند.
اگر پشت میز کار میکنید:
- برای ساعتهای طولانی در یک وضعیت نمانید.
- مرتب وضعیت خود را تغییر دهید.
- کف پاها را در وضعیت راحت قرار دهید.
- ارتفاع صندلی را تنظیم کنید.
- در فواصل مناسب بلند شوید و چند دقیقه حرکت کنید.
اگر صندلی گودی کمر را بهخوبی حمایت نمیکند، یک پشتی طبی مناسب میتواند به حمایت بهتر هنگام نشستن کمک کند.
اما حتی بهترین پشتی نیز جای تغییر وضعیت و حرکت دورهای را نمیگیرد.
کیسه آب گرم برای کمردرد بارداری خوب است؟
گرمای ملایم میتواند برای بعضی زنان احساس گرفتگی عضلات را کاهش دهد.
اما چند نکته مهم وجود دارد:
گرما نباید بیش از حد داغ باشد.
هدف ایجاد گرمای ملایم و موضعی است، نه بالا بردن دمای بدن.
اگر از کیسه آب گرم استفاده میکنید، آن را با آب بسیار داغ پر نکنید و برای جلوگیری از سوختگی، تماس مستقیم و طولانی با پوست نداشته باشد.
همچنین استفاده از گرمای شدید و طولانی روی شکم را بدون توصیه پزشک انجام ندهید.
کمپرس سرد در بارداری ممنوع است؟
خیر.
این تصور که «در دوران بارداری اصلاً نباید از سرما استفاده کرد» درست نیست.
کمپرس سرد میتواند در برخی دردهای اسکلتیعضلانی برای مدت کوتاه استفاده شود.
یک پک سرد و گرم این امکان را فراهم میکند که بسته به نیاز از سرما یا گرمای ملایم استفاده شود.
در هر دو حالت، پک را مستقیماً روی پوست قرار ندهید و از دمای بسیار شدید یا استفاده طولانی خودداری کنید.
جکوزی و سونا برای کمردرد بارداری مناسباند؟
گرمای موضعی ملایم با قرار گرفتن کل بدن در محیط بسیار گرم یکسان نیست.
در دوران بارداری باید از بالا رفتن بیش از حد دمای بدن جلوگیری شود؛ بنابراین استفاده از جکوزی بسیار گرم، سونا و محیطهایی که دمای بدن را بالا میبرند انتخاب مناسبی برای درمان خودسرانه کمردرد نیست.
برای گرفتگی عضلات، روشهای سادهتر و کنترلشدهتر گرمای موضعی گزینه منطقیتری هستند.
ماساژ کمر در بارداری خوب است؟
ماساژ ملایم ممکن است برای بعضی زنان احساس گرفتگی و خستگی عضلات را کمتر کند.
اما ماساژ بسیار عمیق یا فشار شدید روی نواحی دردناک بدون شناخت علت درد مناسب نیست.
اگر بارداری پرخطر دارید یا پزشک برای فعالیتهای شما محدودیتی تعیین کرده است، قبل از ماساژ درمانی با او مشورت کنید.
در صورت استفاده از ماساژور نیز شدت بالا و فشار مستقیم روی ستون فقرات انتخاب مناسبی نیست؛ هدف باید ماساژ ملایم عضلات باشد.
آیا شکمبند بارداری برای کمردرد مفید است؟
این یکی از پرتکرارترین سؤالهای مادران است.
شکمبند یا کمربند حمایتی بارداری برای حمایت از شکم و لگن طراحی میشود و ممکن است در برخی زنان هنگام ایستادن یا راه رفتن احساس حمایت بیشتری ایجاد کند.
اما اثر آن برای همه یکسان نیست و شکمبند درمان علت اصلی کمردرد نیست.
اگر با بزرگ شدن شکم هنگام راه رفتن یا فعالیت احساس کشش و سنگینی میکنید، میتوانید انواع شکمبند بارداری را براساس سایز، قابلیت تنظیم و میزان حمایت مقایسه کنید.
هدف انتخاب مدلی است که حمایت ملایمی ایجاد کند، نه اینکه شکم را بهشدت تحت فشار قرار دهد.
شکمبند بارداری با کمربند طبی کمر چه تفاوتی دارد؟
این دو را با هم اشتباه نگیرید.
شکمبند بارداری برای شرایط بدن در دوران بارداری و حمایت از شکم و ناحیه لگنی طراحی میشود.
کمربند طبی کمر معمولاً برای حمایت از ستون فقرات کمری در مشکلات اسکلتیعضلانی طراحی شده است.
بنابراین اگر هدف شما حمایت از شکم در دوران بارداری است، نباید صرفاً یک کمربند طبی بسیار سفت بخرید و آن را محکم دور شکم ببندید.
از چه ماهی میتوان شکمبند بارداری بست؟
برای همه زنان یک ماه ثابت وجود ندارد.
نیاز به حمایت معمولاً با بزرگ شدن شکم بیشتر احساس میشود، اما زمان شروع به شرایط فرد و نوع محصول بستگی دارد.
اگر درد لگن یا کمر قابلتوجه دارید، بهتر است قبل از انتخاب شکمبند علت درد نیز بررسی شود.
شکمبند بارداری را چند ساعت ببندیم؟
برای همه افراد عدد ثابتی وجود ندارد.
شکمبند معمولاً برای حمایت هنگام فعالیت استفاده میشود، نه اینکه بدون وقفه شبانهروز بسته باشد.
مدت استفاده باید براساس راحتی، نوع محصول و در صورت وجود توصیه پزشک یا فیزیوتراپیست تعیین شود.
آیا شکمبند به جنین فشار وارد میکند؟
شکمبند مناسب باید حمایت ایجاد کند، نه فشار شدید.
اگر محصول آنقدر سفت بسته شده که باعث درد، ناراحتی، تنگی نفس، فشار شدید یا بیحسی میشود، نحوه بستن یا سایز آن مناسب نیست.
به همین دلیل انتخاب سایز اهمیت زیادی دارد.
چرا شکمبند هنگام راه رفتن بالا یا پایین میرود؟
این یکی از مشکلات رایج کاربران محصولات حمایتی است.
دلایل احتمالی عبارتاند از:
- سایز اشتباه
- تنظیم نامناسب بندها
- طراحی نامتناسب با فرم بدن
- بسته شدن بیش از حد شل یا سفت
- تغییر اندازه شکم در طول بارداری
بنابراین اگر شکمبند جابهجا میشود، اولین راهحل این نیست که آن را تا حد ممکن سفت کنید.
آیا میتوان با شکمبند بارداری خوابید؟
معمولاً شکمبندهای حمایتی برای استفاده هنگام فعالیت طراحی شدهاند و بستن آنها هنگام خواب برای همه لازم نیست.
اگر به دلیل مشکل خاصی پزشک یا فیزیوتراپیست دستور متفاوتی داده است، همان توصیه اولویت دارد.
برای حمایت هنگام خواب، استفاده صحیح از بالش معمولاً کاربردیتر است.
بالش بارداری واقعاً برای کمردرد مفید است؟
بالش بارداری بیماری کمر را درمان نمیکند، اما میتواند وضعیت خواب را راحتتر کند.
اگر مدام در خواب برای قرار دادن چند بالش جداگانه زیر شکم، بین زانوها و پشت بدن مشکل دارید، یک بالش بارداری میتواند این حمایتها را یکجا فراهم کند.
هنگام انتخاب بالش بارداری و شیردهی بیشتر از ظاهر محصول به ابعاد، میزان نرمی، قابلیت شستوشوی روکش و فضایی که روی تخت اشغال میکند توجه کنید.
آیا کفش روی کمردرد بارداری اثر دارد؟
کفشی که هنگام راه رفتن احساس ثبات و راحتی ایجاد کند اهمیت دارد.
در دوران بارداری بهتر است از کفشهایی که خطر لغزش و افتادن را افزایش میدهند یا راه رفتن با آنها دشوار است اجتناب شود.
هدف این نیست که همه زنان حتماً یک مدل کفش خاص بپوشند؛ راحتی و ثبات مهمتر است.
آیا کمردرد بارداری بعد از زایمان خوب میشود؟
در بسیاری از زنان با پایان بارداری و تغییر شرایط بدن، علائم کاهش پیدا میکنند؛ اما این اتفاق الزاماً فوری نیست.
بدن بعد از زایمان برای بازگشت تدریجی به شرایط جدید زمان نیاز دارد.
اگر کمردرد بعد از زایمان ادامه پیدا کرد، شدید بود یا با علائم عصبی همراه شد، بهتر است علت آن بررسی شود و همه چیز به «عوارض طبیعی بارداری» نسبت داده نشود.
برای کمردرد بارداری چه مسکنی بخوریم؟
در دوران بارداری نباید داروهای مسکن را مانند قبل از بارداری خودسرانه مصرف کرد.
ایمن بودن دارو به نوع دارو، مقدار مصرف، مرحله بارداری و شرایط پزشکی مادر بستگی دارد.
بهخصوص داروهای ضدالتهابی رایج را نباید بدون نظر پزشک در بارداری مصرف کرد.
اگر درد به اندازهای است که به دارو نیاز دارید، درباره داروی مناسب و دوز آن از پزشک، ماما یا داروساز سؤال کنید.
این قاعده درباره ژلها، پمادها و داروهای موضعی نیز صدق میکند؛ «موضعی بودن» الزاماً به معنی بیخطر بودن در بارداری نیست.
کمردرد در بارداری چه زمانی خطرناک است؟
بیشتر موارد کمردرد بارداری خطرناک نیستند، اما بعضی علائم همراه نیاز به بررسی سریع دارند.
اگر کمردرد با یکی از موارد زیر همراه است، با پزشک یا ماما تماس بگیرید یا براساس شدت علائم مراقبت فوری دریافت کنید:
- خونریزی واژینال
- تب یا لرز
- سوزش یا درد هنگام ادرار
- درد شدید پهلو
- درد شدید یا مداوم شکم و لگن
- خروج مایع از واژن
- انقباضات منظم و دردناک، بهخصوص قبل از هفته ۳۷
- درد شدید و ناگهانی
- ضعف قابلتوجه پا
- بیحسی شدید
- اختلال جدید در کنترل ادرار یا مدفوع
- احساس بیماری شدید یا غش
همچنین در مراحل پیشرفتهتر بارداری، اگر درباره کاهش حرکات جنین نگران هستید، منتظر نمانید تا ببینید کمردرد بهتر میشود یا نه و با تیم مراقبت بارداری تماس بگیرید.
آیا کمردرد میتواند نشانه شروع زایمان باشد؟
گاهی درد کمر میتواند همراه انقباضات زایمانی احساس شود، اما هر کمردردی در ماه آخر به معنی شروع زایمان نیست.
اگر درد به شکل منظم و دورهای ایجاد میشود، شدت آن افزایش پیدا میکند یا همراه با انقباضات، فشار لگنی، خروج مایع یا سایر علائم زایمان است، با ماما یا بخش زایمان تماس بگیرید.
اگر این علائم قبل از هفته ۳۷ بارداری ایجاد شوند، بررسی سریعتر اهمیت بیشتری دارد.
۱۰ کار ساده برای کاهش کمردرد بارداری
اگر کمردرد شما معمول و بدون علامت خطر است، این اقدامات میتوانند برای بعضی زنان مفید باشند:
- برای مدت طولانی در یک وضعیت ننشینید.
- هنگام کار پشت میز مرتب وضعیت خود را تغییر دهید.
- فعالیت سبک را در حد تحمل حفظ کنید.
- هنگام بلند کردن اجسام از چرخاندن ناگهانی کمر خودداری کنید.
- از بلند کردن اجسام بسیار سنگین اجتناب کنید.
- هنگام خواب به پهلو، یک بالش بین زانوها قرار دهید.
- در صورت نیاز از گرمای موضعی ملایم استفاده کنید.
- کفش راحت و پایدار انتخاب کنید.
- اگر شکم سنگین شده، در صورت مناسب بودن از حمایت ملایم شکمبند بارداری هنگام فعالیت استفاده کنید.
- اگر درد مداوم است، بهجای تحمل کردن آن درباره فیزیوتراپی و تمرین مناسب بارداری سؤال کنید.
اشتباهات رایج در درمان کمردرد بارداری
«چون باردارم باید تمام روز استراحت کنم»
برای بیشتر زنان دارای بارداری بدون محدودیت پزشکی، بیحرکتی طولانی لزوماً به بهبود کمردرد کمک نمیکند.
«هرچه شکمبند را سفتتر ببندم بهتر است»
خیر. هدف حمایت است، نه فشردن شدید شکم.
«سرما در بارداری کاملاً ممنوع است»
خیر. استفاده موضعی و کوتاهمدت از کمپرس سرد با قرار گرفتن کل بدن در سرمای شدید یکسان نیست.
«اگر کمرم درد میکند حتماً به خاطر وزن جنین است»
نه همیشه. مشکلات ادراری، سیاتیک، درد لگنی و علل دیگری نیز ممکن است مطرح باشند.
«چون دارو بدون نسخه است، در بارداری بیخطر است»
این تصور میتواند خطرناک باشد. مصرف دارو در بارداری باید با احتیاط بیشتری انجام شود.
«هر کمردردی در ماه آخر یعنی زایمان شروع شده»
خیر؛ اما کمردرد منظم همراه با انقباضات یا سایر علائم زایمان باید بررسی شود.
جمعبندی؛ با کمردرد در بارداری چه کنیم؟
کمردرد در دوران بارداری شایع است و در بسیاری از موارد با تغییرات طبیعی بدن ارتباط دارد. تغییر مرکز ثقل، افزایش وزن، تغییر وضعیت بدن و فشار بیشتر روی عضلات و لگن میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
برای کمردرد معمول، حفظ فعالیت متناسب، اصلاح وضعیت نشستن، خواب راحتتر، تمرین مناسب و در بعضی افراد گرمای ملایم یا حمایت موقت شکم میتواند کمککننده باشد.
وسایلی مانند پشتی طبی برای نشستن، بالش بارداری برای خواب، کیسه آب گرم یا پک سرد و گرم برای کنترل موقت بعضی علائم و شکمبند بارداری برای حمایت هنگام فعالیت ابزارهای کمکی هستند؛ نه درمان قطعی علت درد.
اما مهمترین نکته این است که همه دردها را به بارداری نسبت ندهید.
کمردرد همراه با خونریزی، تب، علائم ادراری، خروج مایع، انقباضات منظم، درد شدید شکم یا لگن و علائم عصبی قابلتوجه نیازمند توجه پزشکی است.
در دوران بارداری هدف فقط تحمل کردن درد تا زمان زایمان نیست. اگر کمردرد زندگی روزمره یا خواب شما را مختل کرده است، درباره علت درد و راهکارهای مناسب با پزشک، ماما یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.
